Co to jest dyskopatia? Przyczyny, objawy, leczenie, profilaktyka
Dyskopatia jest już zaliczana do chorób cywilizacyjnych – diagnozuje się ją u coraz młodszych osób, a jej występowanie jest mocno powiązane z szeroko rozumianym niezdrowym stylem życia. Zaawansowana dyskopatia jest bardzo niebezpieczna dla zdrowia i może uniemożliwiać normalne funkcjonowanie. Dlatego trzeba zacząć ją leczyć jak najwcześniej.
Z tekstu dowiesz się:
- co to jest dyskopatia,
- jakie są jej przyczyny,
- jakie są objawy dyskopatii,
- czy istnieją skuteczne ćwiczenia na dyskopatię,
- kiedy należy podjąć leczenie operacyjne.
Niewłaściwy tryb życia może mieć bardzo negatywny wpływ na nasz kręgosłup. Praca siedząca, długie godziny spędzane przed komputerem, niedobór aktywności fizycznej – wszystko to może powodować stany zwyrodnieniowe i przeciążeniowe, a także różnego rodzaju choroby kręgosłupa. Jedną z nich jest dyskopatia, czyli choroba krążka międzykręgowego, mogąca objawiać się jego przepukliną, zwanej często potocznie wypadnięciem dysku.
Dyskopatia – co to jest?
Czym jest dyskopatia kręgosłupa?
Dyskopatia to proces zwyrodnieniowy krążków międzykręgowych, które są zbudowane z jądra miażdżystego oraz pierścienia włóknistego. Zdrowe krążki pomagają nam utrzymywać kręgosłup w prawidłowym położeniu, umożliwiają ruchomość między kręgami a także amortyzują wszelkie obciążenia działające na tułów człowieka. W przebiegu dyskopatii dochodzi jednak do zmniejszania sprężystości krążka pierścienia włóknistego, co prowadzi do stopniowego utraty elastyczności krążka a także stopniowego przemieszczania się jądra miażdżystego z jego centralnego położenia w pierścieniu włóknistym. Pierścień włówkosty ulega uszkodzeniu (najczęściej pęknięciu lub całkowitemu przerwaniu). Dyskopatia najczęściej dotyczy odcinka szyjnego lub lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa, jednak może wystąpić także w odcinku piersiowym.
Dyskopatia – przyczyny
Przyczyny dyskopatii
Dyskopatia miewa podłoże genetyczne, związane z wrodzonym osłabieniem włókien kolagenowych tworzących pierścienie włókniste krążków międzykręgowych. Częściej jednak przyczyną choroby jest styl życia. Najpopularniejsze czynniki ryzyka to:
- praca biurowa,
- długotrwałe prowadzenie samochodu,
- przeciążenia wywołane przez nieprawidłową technikę podnoszenia ciężkich przedmiotów,
- długotrwała ciężka praca fizyczna,
- siedzący tryb życia, niedobór aktywności fizycznej,
- nadwaga i otyłość,
- urazy i kontuzje kręgosłupa,
- palenie papierosów.
O ile nie mamy wpływu na to, z jakim zestawem genów przyszliśmy na świat, o tyle możemy popracować nad szkodliwymi nawykami. Ryzyko wystąpienia dyskopatii możemy zmniejszyć m.in. poprzez utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz uprawianie dopasowanej do stanu zdrowia aktywności fizycznej.
Dyskopatia – objawy
Objawy dyskopatii
Głównym objawem dyskopatii jest ból w odcinku szyjnym, lędźwiowym i/lub krzyżowym kręgosłupa, rzadziej zaś w odcinku piersiowym. Z czasem u pacjenta pojawia się ograniczenie ruchomości kręgosłupa. Występują też objawy neurologiczne dotyczące kończyn: osłabienie siły mięśniowej, mrowienia, zaburzenia czucia czy niedowłady. Objawy te dotyczą kończyny górnej w przypadku dyskopatii szyjnej, zaś kończyny dolnej dla dyskopatii lędźwiowej. W bardzo zaawansowanych stadiach dyskopatii może dochodzić też do porażenia pęcherza i odbytnicy, dysfunkcji mięśni zwieraczy oraz zaburzeń czucia w okolicy krocza.
Diagnostyka dyskopatii
Diagnostyka dyskopatii
Już pierwsze dolegliwości bólowe w obrębie kręgosłupa powinny skłonić nas do wizyty u specjalisty. Wywiad lekarski oraz badania obrazowe (w pierwszej kolejności RTG, następnie zazwyczaj rezonans magnetyczny, a przy pewnych wskazaniach również tomografia komputerowa) pozwalają postawić szybką diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie zachowawcze, minimalizujące objawy oraz hamujące postęp choroby.
Rehabilitacja i fizjoterapia w leczeniu dyskopatii
Rehabilitacja i fizjoterapia w leczeniu dyskopatii
Na wczesnym etapie dyskopatii, gdy u pacjenta występują lekkie i umiarkowane bóle kręgosłupa, bez objawów neurologicznych, zwykle zaleca się różnego rodzaju ćwiczenia. Początkowo pacjent wykonuje je pod kontrolą doświadczonego fizjoterapeuty, później także samodzielnie w domu. Mogą one obejmować między innymi:
- rowerek w pozycji leżącej na plecach,
- przyciąganie na zmianę do klatki piersiowej lewej i prawej nogi w pozycji leżącej na plecach,
- jednoczesne unoszenie ręki i nogi w pozycji leżącej na boku,
- koci grzbiet w klęku podpartym,
- unoszenie głowy do góry przy jednoczesnym oparciu rąk na biodrach w pozycji leżącej na brzuchu.
Oprócz ćwiczeń niezbędna może się okazać także rehabilitacja, w skład której wchodzą m.in. terapia manualna, fizykoterapia (pole magnetyczne, laseroterapia, prądy TENS) czy masaże lecznicze. Ponadto zasadniczym sposobem zapobiegania wystąpienia objawów dyskopatii w przyszłości jest regularna aktywność fizyczna skupiona przede wszystkim na ćwiczeniach mięśni głębokich brzucha tzw. „core muscles”
Metody leczenia dyskopatii
Metody leczenia dyskopatii
Leczenie farmakologiczne dyskopatii ma na celu złagodzenie dolegliwości bólowych oraz zahamowanie procesów zapalnych. W fazie ostrej choroby najczęściej stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak diklofenak, ketoprofen oraz naproksen. Czasem zaleca się także leki miorelaksacyjne (np. tetrazepam) albo słabe opiody (np. tramadol). Silne opioidy (np. morfina), leki przeciwdrgawkowe (np. lamotrygina) i blokery kanałów wapniowych stosuje się w bardziej zaawansowanych stadiach, gdy bóle mają charakter przewlekły i towarzyszą im już objawy neurologiczne.
Jeśli jest taka konieczność, dyskopatia może być leczona za pomocą minimalnie inwazyjnych zabiegów, często pod kontrolą mikroskopu lub z zastosowaniem lasera. W najbardziej zaawansowanych stadiach konieczne może się okazać przeprowadzenie tradycyjnego, bardziej rozległego zabiegu operacyjnego (jeżeli u pacjentów pojawiają się już niedowłady czy zaburzenia funkcjonowania zwieraczy).
