Stopy są szczególnie podatne na nadmierne rogowacenie naskórka, a to przyczynia się do powstawania często bolesnych odcisków. Zmiany takie zwykle są niewielkie, ale bywają bardzo bolesne i utrudniają codzienne funkcjonowanie. Nie jest to więc tylko problem estetyczny, a zaburzenie, które wymaga leczenia, często z pomocą podologa. Czym jest i jak powstaje odcisk na stopie? Dowiedz się więcej na ten temat oraz sprawdź podstawowe zasady profilaktyki i sposoby leczenia!

Czym właściwe są odciski i na jakich partiach stopy występują? 

Czym właściwe są odciski i na jakich partiach stopy występują?

Naskórek jest najbardziej zewnętrzną warstwą skóry. Składa się on z kilku kolejnych warstw: rogowej, jasnej, ziarnistej, kolczystej i podstawnej. Na najgłębszym poziomie walcowate komórki ulegają stałemu podziałowi, dzięki czemu powstają nowe, a stare migrują ku powierzchni skóry, gdzie tworzą warstwę rogową, kolejno się oddzielają i ulegają złuszczeniu. Tym samym skóra ulega wymianie na drodze procesów keratynizacji. Jeśli jednak w wyniku działania mechanicznego dochodzi do drażnienia pewnego obszaru, może to skutkować nadmiernym rogowaceniem (hiperkeratozą), w następstwie czego komórki mogą kumulować się punktowo, tworząc właśnie odcisk na stopie. Jest to rodzaj reakcji obronnej organizmu – skóra staje się grubsza, aby lepiej zabezpieczać głębsze partie, co niestety często skutkuje bolesnymi zmianami.

Nagniotki i odciski bywają uznawane za odmienne przypadłości, ale są to nazwy synonimiczne – odciski to potoczne określenie nagniotków. Zmiany takie mogą mieć owalny lub klinowy kształt. Ostatnie z wymienionych są szczególnie uciążliwe, ponieważ charakterystyczny jest dla nich korzeń, który sięga do warstwy kolczystej i podstawnej, a nawet może obejmować głębsze warstwy skóry właściwej. Może on naciskać na okoliczne tkanki i zakończenia nerwowe, co powoduje silny ból, zwłaszcza podczas nacisku.

Odciski zwykle pojawiają się na bocznych krawędziach stopy, przy małym palcu, co ma związek ze źle dobranym obuwiem. Mogą jednak tworzyć się także na innych obszarach – piętach, podeszwie, pozostałych palcach i pomiędzy nimi.

Jakie objawy mogą towarzyszyć nagniotkom? Jak wyglądają takie zmiany?

Jakie objawy mogą towarzyszyć nagniotkom? Jak wyglądają takie zmiany?

Najczęściej odciski są niewielkie, o średnicy od 1 do 20 mm. Pomimo tego charakterystyczny jest dla nich ból, występujący zwłaszcza podczas ucisku, dotyku czy chodzenia. Mogą przyjmować różne kształty, ale najczęściej są okrągłe. Zmiany takie zwykle mają żółty lub szary kolor. Natomiast po złuszczeniu ich wierzchniej warstwy zauważa się wyraźny rdzeń (korzeń) zbudowany z rogowego czopu, który jest odpowiedzialny za dolegliwości bólowe. Niekiedy wokół lekko wypukłego nagniotka powstaje różowa otoczka, która może świadczyć o pojawieniu się stanu zapalnego w obrębie zmiany. Zdarza się też, że w następstwie uszkodzenia tkanek wokół nagniotków tworzą się szczeliny wyglądające jak linie narośniętej skóry. Odciski umiejscowione pomiędzy palcami zwykle są miękkie, natomiast te na podeszwie i krawędziach palców twarde w dotyku.

Brodawki, modzele i nagniotki - jakie są różnice między nimi?

Brodawki, modzele i nagniotki – jakie są różnice między nimi?

Odciski często są mylone z modzelami. Jednak próbując usunąć modzele, zauważa się, że nie mają one charakterystycznego dla nagniotków rdzenia. Są to nieestetyczne zmiany na stopach, zwykle znacznie większe (powyżej 20 mm), ale raczej nie powodują bólu i dyskomfortu podczas chodzenia. Ponadto najczęściej pojawiają się na podeszwach stóp. Zmianami, które mogą przypominać nagniotki, są też brodawki wirusowe (kurzajki) – choroba wywoływana najczęściej przez wirusa brodawczaka ludzkiego. Wówczas po uszkodzeniu narośli może występować krwawienie. Kurzajki są schorzeniem zaraźliwym.

Co odpowiada za powstawanie odcisków na stopach?

Co odpowiada za powstawanie odcisków na stopach?

W większości przypadków nagniotki powstają pod wpływem długotrwale utrzymującego się nacisku i tarcia, czyli odpowiadać za nie mogą wszelkie czynniki powodujące drażnienie skóry. Zwykle więc przyczyną odcisków jest noszenie źle dobranego obuwia, zwłaszcza zbyt ciasnego. Jako możliwe przyczyny wymienia się także wady anatomiczne w budowie stóp, wady postawy odpowiedzialne za nieprawidłowe ustawianie stóp podczas chodzenia czy różnego rodzaju deformacje, np. palec koślawy.

U kogo najczęściej pojawiają się modzele i odciski? Czynniki ryzyka 

U kogo najczęściej pojawiają się modzele i odciski? Czynniki ryzyka

Odcisk na stopie może pojawić się niezależnie od wieku. Poza tym, że zmiany takie często powstają w wyniku źle dopasowanego obuwia, mogą też pojawiać się u osób, które chorują na schorzenia przyczyniające się do zaburzeń rogowacenia. Bywają więc objawem m.in. cukrzycy, zaburzeń krążenia w obrębie kończyn dolnych, zmian zwyrodnieniowych i reumatycznych czy chorób tarczycy. W takich przypadkach niekiedy pomimo wszelkich starań nagniotki mają tendencję do nawrotów, dlatego podstawą ich redukcji jest właściwe leczenie schorzenia ogólnoustrojowego.

Na odciski szczególnie narażone są także osoby aktywne fizycznie, sportowcy oraz ci, którzy ze względu na rodzaj wykonywanej pracy muszą wiele godzin spędzać w niewygodnym obuwiu ograniczającym przepływ powietrza.

Jak dbać o stopy, aby uniknąć takich zmian? 

Jak dbać o stopy, aby uniknąć takich zmian?

O wiele łatwiej jest zapobiegać powstawaniu nagniotków, niż je później usuwać. Przede wszystkim należy prawidłowo dobierać obuwie. Nie może ono być zbyt ciasne, ale powinno jednocześnie dobrze przylegać do stóp, tak aby nie dochodziło do obcierania skóry podczas chodzenia. Warto też zwracać uwagę na jakość tworzyw, z jakich wykonane są buty. Brak prawidłowej cyrkulacji powietrza także pogarsza kondycję skóry.

Przed planowaną aktywnością fizyczną, np. biegiem lub długą wędrówką, warto też stosować specjalne preparaty minimalizujące ryzyko otarć – spraye i talki dostępne w drogeriach i aptekach. Natomiast osoby, które mają różnego rodzaju wady anatomiczne stóp, powinny korzystać ze specjalnych wkładek do butów, ortez lub nakładek międzypalcowych. Powinny być one dobierane indywidualnie przez ortopedę lub podologa.

Nagniotki mogą powstawać na skutek niewłaściwej pielęgnacji. Do nadmiernego rogowacenia przyczynia się zbyt częste, niepotrzebne stosowanie pumeksu czy innych przyrządów do złuszczania skóry – tarek, frezarek. Wbrew pozorom im częściej złuszcza się naskórek, tym więcej komórek warstwy rogowej może tworzyć się na jego powierzchni. Różnego rodzaju peelingi mechaniczne należy więc wykonywać nie częściej niż 1 raz w tygodniu. Najlepiej jednak całkowicie z nich zrezygnować, a jeśli wytworzy się gruba warstwa rogowa, bezpieczniej jest skorzystać z profesjonalnej pomocy kosmetycznej. W warunkach domowych dobre rezultaty daje złuszczanie zrogowaciałego naskórka za pomocą łagodnych peelingów enzymatycznych. Wygodną opcją jest też zastosowanie specjalnych skarpetek złuszczających.

Prawidłowa pielęgnacja stóp powinna też obejmować ich właściwe mycie. Niektóre składniki zawarte w preparatach do oczyszczania skóry działają wysuszająco i pogłębiają problem nadmiernego rogowacenia. Należy więc wybierać kosmetyki łagodne i każdorazowo po myciu dokładnie osuszać stopy. Zapobiegawczo warto też stosować nawilżające kremy i balsamy przeznaczone typowo do stóp.

Jak usunąć odcisk na stopie? Czy domowe sposoby na odciski wystarczą? 

Jak usunąć odcisk na stopie? Czy domowe sposoby na odciski wystarczą?

Jeśli pomimo starań pojawi się odcisk na stopie, raczej nie uda się go usunąć za pomocą wyłącznie metod domowych. Ze względu na głęboki korzeń próby złuszczenia nagniotka, moczenie stóp w wodzie z solą lub sodą oczyszczoną czy inne zabiegi mechaniczne mogą wywołać jeszcze większy ból i dyskomfort. Ponadto inwazyjne złuszczanie skóry stóp zabrudzonymi przyrządami niesie ryzyko infekcji bakteryjnej lub grzybiczej.

Do usuwania odcisków zastosowanie znajdują preparaty dostępne w aptekach. Są to różnego rodzaju płyny, kremy, maści i plastry na odciski. Najczęściej preparaty takie zawierają substancje o działaniu złuszczającym, takie jak np. mocznik, kwas salicylowy lub kwas mlekowy. Należy aplikować je bardzo ostrożnie, tak aby nie naruszać zdrowej skóry. Po ich użyciu odcisk powinien złuszczać się stopniowo. Nie należy przyspieszać tego procesu, a czekać na samoistne oddzielenie się suchej skóry.

Kiedy warto udać się do podologa, aby usunąć nagniotki? 

Kiedy warto udać się do podologa, aby usunąć nagniotki?

Pomoc w przypadku odcisków można uzyskać u podologa – lekarza specjalizującego się w chorobach stóp. Przede wszystkim odcisk należy prawidłowo zdiagnozować, a bywa to trudne w przypadku osób, które mają ten problem po raz pierwszy. Jeśli więc masz wątpliwości, przed podjęciem jakichkolwiek działań ustal wizytę u specjalisty. Może on polecić odpowiednie preparaty do stosowania w domu lub profesjonalnie usunąć nagniotek.