Ból kolana: o jakich schorzeniach może świadczyć?

Kolano jest największym stawem w ciele człowieka. Składa się z wielu charakterystycznych elementów takich jak np. rzepka, więzadło czy łąkotka, których współpraca umożliwia sprawne poruszanie się i wykonywanie aktywności fizycznej. Niestety intensywna praca tych elementów i inne czynniki mogą powodować liczne problemy z tą częścią ciała.

Dość częstą przypadłością bywa w tym rejonie sztywność stawów, różnego rodzaju nieprawidłowości w obrębie chrząstki stawowej, co prowadzi do urazów kolan wywołujących nagły ból, obrzęk i zaczerwienienie, ograniczenie ruchomości czy uszkodzenie niektórych struktur.  Co może oznaczać ból w kolanie i okolicach rzepki, jak objawia się choroba zwyrodnieniowa, jakie są możliwie przyczyny i leczenie takich dolegliwości?

Jakie mogą być najczęstsze przyczyny bólu kolana?

Jakie mogą być najczęstsze przyczyny bólu kolana?

Kolana są jednymi ze struktur najbardziej narażonych na przeciążenia i zwyrodnienia. Chociaż są to największe stawy, jednocześnie ich eksploatacja jest na tyle intensywna niemal w każdego rodzaju aktywności i podczas wykonywania codziennych zajęć, że bardzo łatwo może powodować ból, różnego rodzaju dolegliwości w różnych częściach kolana, a nawet kontuzje i zapalenie stawów. Ostry ból w kolanie może mieć bardzo wiele przyczyn. Za jego występowanie mogą też odpowiadać inne choroby, a także bakterie.

Najczęściej jednak ból kolana pojawia się na skutek zbyt intensywnej aktywności fizycznej lub jej zupełnego braku (kolano kinomana). Wówczas po pierwszym intensywnym wysiłku dochodzi do pojawienia się dolegliwości i obrzęku. W takiej sytuacji należy natychmiast zaprzestać wszelkiej aktywności i zastosować środek przeciwzapalny. Kiedy ból ustąpi, warto rozpocząć wykonywanie ćwiczeń w odciążeniu. Dobrym pomysłem jest jazda na rowerze stacjonarnym, podczas której powierzchnie stawowe mogą się od siebie oddalać, a nogi wykonać pełen wyprost. Takie ćwiczenia rozciągające pozwalają powrócić do sprawności.

Ból kolana i stawu kolanowego po urazie

Ból kolana i stawu kolanowego po urazie

Silny ból kolana może pojawić się po urazie. Choć w tym przypadku zdarzenie może dotyczyć różnych jego części, najczęściej problem dotyczy więzadeł i łąkotek. W zależności od rodzaju urazu pacjentowi może towarzyszyć ból i obrzęk kolana, a także ograniczenie ruchomości stawu. Gdy więzadła zostaną naderwane, kolano jest niestabilne.

W przypadku urazu mechanicznego należy jak najszybciej unieruchomić staw kolanowy i udać się do ortopedy, który zbada osobę poszkodowaną, określi rodzaj kontuzji i zadecyduje o dalszym postępowaniu. Do najczęstszych urazów wywołujących ból w kolanie można zaliczyć zwichnięcie rzepki, stłuczenie kolana, skręcenie kolana, pęknięcie łąkotki czy zerwanie więzadła krzyżowego przedniego.

Ból w kolanie a stan zapalny

Ból w kolanie a stan zapalny

Stanem zapalnym może być obrzęk, zaczerwienienie czy gorączka. W przypadku bólu kolana z przodu symptomy świadczą najczęściej o zapaleniu kaletki maziowej. To mała torebeczka znajdująca się przy zakończeniach kości. Stanowi ona wyściółkę przestrzeni pomiędzy nimi a mięśniami, ścięgnami lub skórą. Dzięki kaletkom poszczególne struktury podczas ruchu nie ocierają się o siebie, a zawarta w nich maź nawilża i odżywia stawy. Gdy mazi jest zbyt mało, kolana narażone są na urazy i zwyrodnienia i wówczas wywiązuje się stan zapalny.

Przyczyną takiej sytuacji bywa długotrwałe obciążanie stawów (np. poprzez wykonywanie pracy fizycznej), ale też przewlekły stres, obniżona odporność, niezdrowa dieta, niedobór kolagenu, zbyt mała podaż płynów, podeszły wiek czy palenie papierosów. Gdy dojdzie do pojawienia się stanu zapalnego, głównym objawem jest ból kolana, którego nie należy lekceważyć. Problem można wyleczyć za pomocą środków farmakologicznych (NLPZ), fizykoterapii i rehabilitacji. Należy też wyeliminować z codziennych nawyków czynniki, za sprawą których pojawia się zapalenie stawu kolanowego, czyli np. dźwiganie skrzynek z towarem.

Bóle zwyrodnieniowe kolan

Bóle zwyrodnieniowe kolan

W chorobie zwyrodnienia stawu kolanowego zmiany widać głównie w chrząstce. Wraz z wiekiem staje się ona cienka i coraz bardziej gładka. Powstające napięcia mięśniowe są wówczas źródłem dodatkowego ucisku. Niekiedy wewnątrz kolana chrząstka zanika całkowicie, co może powodować ból, przy którym leczenie zachowawcze już nie wystarcza.

W trakcie postępowania dolegliwości należy zgłosić się do lekarza, który wprowadzi działania mające na celu powstrzymanie rozwijania się procesu. Zażywanie odpowiednich leków, rehabilitacja, właściwa dieta bogata w kwasy omega-3 i oszczędzanie stawów to podstawa. Zaniechanie konsultacji ze specjalistą i innych działań może w tym przypadku prowadzić do inwalidztwa.

Ból kolan po bieganiu - czym jest tzw. kolano biegacza?

Ból kolan po bieganiu – czym jest tzw. kolano biegacza?

Ból kolana po bieganiu może też być spowodowany budową kolana, co w połączeniu z intensywną aktywnością fizyczną i treningami zwłaszcza u sportowców może powodować ból w kolanie i słyszalne trzeszczenie oraz chrobotanie wewnątrz kolana. Zazwyczaj jest to związane z problemami dotyczącymi chrząstki lub rzepki i pojawia się np. tuż po bieganiu.

Ból i sztywność kolana po wysiłku fizycznym, a zwłaszcza bieganiu może wynikać z nierównomiernego obciążenia rzepki, ale też braku równowagi mięśniowej czy przykurczu więzadłowego. Dolegliwości ze strony stawu kolanowego po bieganiu mogą też wynikać z nieodpowiednio przeprowadzonej rozgrzewki, biegania po niewłaściwej nawierzchni lub w źle dobranym obuwiu. U kobiet przewlekły ból po bieganiu może mieć też związek z nieco zmienioną budową struktur kolan i innych stawów w związku z noszeniem na co dzień butów na wysokim obcasie.

Ból stawu kolanowego i kolan a borelioza i infekcje bakteryjne

Ból stawu kolanowego i kolan a borelioza i infekcje bakteryjne

Niekiedy pacjenci szukają przyczyny bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego i innych urazach. Tymczasem ból kolan, stan zapalny, obrzęk i zaczerwienienia może wywołać też rozwijająca się przez lata borelioza przenoszona przez kleszcze, a dokładnie krętki Borrelia. Choroba przez lata przekształca i niszczy stawy, a jedynym skutecznym sposobem na powstrzymanie schorzenia jest zastosowanie antybiotykoterapii.

Ból kolana może mieć też przyczynę w zakażeniu bakteryjnym, któremu winne jest np. skaleczenie. Wówczas zdarza się, że leczenie zachowawcze nie przynosi pozytywnych efektów, dlatego konieczne jest wykonanie płukania kolana przez specjalistę.

Problemy z kolanami a reumatyzm

Problemy z kolanami a reumatyzm

W przypadku, gdy ból utrzymuje się pomimo stosowanych zaleceń oraz wdrożonego leczenia, ćwiczenia wzmacniające mięśnie nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a zaistniały wcześniej wysięk powraca, istnieje ryzyko, że pacjent cierpi na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa lub reumatoidalne zapalenie stawów – RZS. Podczas codziennej aktywności pojawiają się wówczas problemy nie tylko z kolanami, ale też łokciami czy nadgarstkami. Ból charakteryzuje się nasileniem o poranku tuż po przebudzeniu i towarzyszy mu charakterystyczna sztywność stawów.

Ponadto dodatkowe objawy RZS to brak apetytu, spadek samopoczucia, a niekiedy także stan podgorączkowy. W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów niezbędna jest wizyta u reumatologa, zażywanie odpowiednio dobranych leków, a niekiedy również leczenie operacyjne i rekonstrukcja stawu. Ponadto kluczowa jest rehabilitacja i odpowiednie ćwiczenia.

Jak przebiega diagnostyka bólu kolan?

Jak przebiega diagnostyka bólu kolan?

Podczas wizyty u lekarza zazwyczaj wykonywany jest test ruchowy, zdjęcie RTG, rezonans magnetyczny kolana, tomografia komputerowa, USG stawu, a niekiedy też punkcja stawu czy artroskopia, czyli płukanie stawu. Dopiero uzyskanie wszystkich niezbędnych wyników badań umożliwia postawienie trafnej diagnozy i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia, a także zlecenie właściwej rehabilitacji.

Domowe sposoby na ból kolan i przeciążenia

Domowe sposoby na ból kolan i przeciążenia

Dolegliwości bólowe w obrębie kolana i ich leczenie zależy od przyczyny schorzenia. Jeżeli problem powstał w wyniku urazu i nie było to groźne zdarzenie, dobrze jest do chorego miejsca przykładać okład z kostek lodu. To szczególnie dobry pomysł na przeciążenia i drobne kontuzje sportowe.

Polecanym zabiegiem domowym, który łagodzi m.in. ból kolana przy zginaniu, jest kąpiel z solą Epsom. Środek ten zawiera kilka substancji, takich jak siarka i magnez, łagodzących ból zarówno stawów, jak i mięśni. Należy też pamiętać o odpowiednim nawadnianiu organizmu.

Z pewnością jednak ból, który może dotyczyć zmian zwyrodnieniowych, nie powinien być leczony domowymi sposobami. Warto skonsultować się w takich sytuacjach z wykwalifikowanym i dobrym specjalistą, wykonać zlecone przez niego badania, a następnie wdrożyć odpowiednie leczenie.

Dieta w leczeniu bólu stawu kolanowego

Dieta w leczeniu bólu stawu kolanowego

Leczenie uszkodzeń i dolegliwości bólowych kolan czy farmakoterapię przy zmianach zwyrodnieniowych w kolanach warto wesprzeć odpowiednio dobraną dietą bogatą w nabiał, zboża, chude mięso i warzywa strączkowe. Produkty te doskonale wspomagają regenerację chrząstki i dostarczają znacznej ilości wapnia oraz białka.

Dobrze jest też dodać do diety owoce, miód, żeń-szeń, czosnek, oliwę z oliwek, imbir oraz kwasy omega-3. Ich dodatek pobudzi produkcję hormonów tkankowych, których zadaniem jest łagodzenie stanów zapalnych.

Źródła:

• Klimiuk, Piotr Adrian, and Anna Kuryliszyn-Moskal. „Choroba zwyrodnieniowa stawów.” Reumatologia 50.2 (2012): 162-165.
• Rell-Bakalarska, Maria, and Robert Rupiński. „Pacjent z zapaleniem stawu kolanowego lewego po złamaniu stawu nadgarstkowego prawego.” Medycyna i Życie 9.1-4 (2022): 48-52.
• Głuszko, Piotr, Anna Filipowicz-Sosnowska, and Witold Tłustochowicz. „Reumatoidalne zapalenie stawów.” Reumatologia 50.2 (2012): 83-90.
• Mazur, Edyta, and Mirosław J. Jarosz. „Jakość życia młodzieży po urazach stawu kolanowego.”
• Boerner, Ewa, et al. „Ocena skuteczności krioterapii i magnetoterapii u chorych ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów kolanowych.” Acta Bio-Optica et Informatica Medica. Inżynieria Biomedyczna 16.4 (2010): 310-313.
• Kowalski, Ireneusz, and Mirosław Mrozkowiak. „Rehabilitacja pourazowa stawu kolanowego.” (2000).