Co to jest kifoza? Leczenie nadmiernej kifozy, czyli okrągłych pleców

Kifoza to naturalna krzywizna kręgosłupa w postaci łukowego wygięcia w stronę grzbietową. U zdrowych osób występuje zarówno kifoza piersiowa, jak i kifoza krzyżowa – dzięki nim człowiek jest w stanie utrzymać wyprostowaną pozycję ciała i zachować równowagę. Krzywizny kręgosłupa w trakcie życia człowieka ulegają pewnym zmianom, ale zazwyczaj pozostają niewidoczne w codziennych czynnościach.

Z tekstu dowiesz się:

• czym jest fizjologiczna kifoza,
• kiedy mówimy o patologicznej kifozie i jakie są jej rodzaje,
• na czym polega diagnostyka kifozy,
• jak wygląda kifoza u dzieci,
• w jaki sposób leczy się kifozę.

Istnieją jednak pewne czynniki, które sprawiają, że naturalne krzywizny kręgosłupa przybierają charakter patologiczny. O takim zjawisku mówi się  w przypadku, gdy kifoza fizjologiczna uległa pogłębieniu lub spłyceniu bądź widoczne staje się wygięcie w niewłaściwym odcinku kręgosłupa. Takie wady postawy wymagają specjalistycznego leczenia, ponieważ nie pełnią one funkcji wspierającej równowagę ciała i prowadzą do znacznej deformacji pleców, utrudniającej prawidłowe funkcjonowanie.

Kifoza patologiczna – rodzaje

Kifoza patologiczna – rodzaje

Ze względu na lokalizację, wyróżnia się następujące rodzaje patologicznej kifozy:

• pogłębiona kifoza piersiowa – wada postawy, w której przebiegu naturalne wygięcie kręgosłupa na odcinku piersiowym przekracza normy (przekracza 45° względem osi ciała), tworząc tzw. plecy okrągłe,
• spłycona kifoza piersiowa – powstaje wówczas, gdy naturalna krzywizna kręgosłupa w odcinku piersiowym ulega zmniejszeniu – w przypadku całkowitego spłaszczenia grzbietu mówimy o kifozie zniesionej,
• kifoza szyjna – nadmierne wygięcie kręgosłupa szyjnego do tyłu, które zastępuje fizjologiczną lordozę szyjną,
• kifoza lędźwiowa – nadmierne wygięcie do tyłu kręgosłupa na odcinku lędźwiowym.

Objawy kifozy – jak rozpoznać nadmierne wygięcie kręgosłupa?

Objawy kifozy – jak rozpoznać nadmierne wygięcie kręgosłupa?

Rozpoznania nadmiernej kifozy kręgosłupa można dokonać zarówno poprzez obserwację, jak i przeprowadzenie dokładnego badania palpacyjnego kręgosłupa. W zaawansowanych przypadkach kifozy nadmierne wygięcie może być łatwo zauważalne gołym okiem. Objawy, na które warto zwrócić uwagę, to:

• wyraźne zaokrąglenie grzbietu, szczególnie w odcinku piersiowym kręgosłupa,
• trudności w utrzymaniu wyprostowanej postawy,
• ból pleców, ograniczenie ruchomości kręgosłupa,
• wysuwanie głowy i barków do przodu,
• odstające łopatki,
• przykurczone mięśnie klatki piersiowej, a osłabione mięśnie grzbietu,
• nieprawidłowe ustawienie miednicy, trudności w utrzymaniu stabilnej postawy ciała,
• w zaawansowanych przypadkach mogą występować trudności z oddychaniem.

Przyczyny patologicznej kifozy kręgosłupa

Przyczyny patologicznej kifozy kręgosłupa

Patologiczne wygięcie kręgosłupa w odcinku piersiowym i krzyżowym pojawia się z różnorodnych przyczyn, a czasami jest wynikiem wielu czynników nakładających się na siebie. Do najczęstszych przyczyn kifozy zalicza się:

• wrodzone wady w budowie kręgosłupa, takie jak skolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa) czy nieprawidłowy rozwój kręgów,
• nieprawidłowe nawyki posturalne – m.in. zła higiena pracy, niewłaściwa pozycja podczas siedzenia,
• niedobór aktywności fizycznej,
• choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa, np. osteoporoza, spondyloza czy zwyrodnienie stawów kręgosłupa,
• choroby neuromuskularne, takie jak miopatia, dystrofia mięśniowa, porażenie mózgowe,
• ciężkie urazy kręgosłupa, złamania kręgów,
• choroby autoimmunologiczne, m.in. reumatoidalne zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,
• następstwo powikłań w przebiegu nowotworów czy gruźlicy,
• choroba Scheuermanna, tzw. jałowa martwica kręgosłupa.

Pogłębiona kifoza u dzieci

Pogłębiona kifoza u dzieci

Patologiczne wygięcie w odcinku piersiowym i krzyżowym kręgosłupa u dzieci jest obserwowane równie często, co kifoza u dorosłych. Może być spowodowana przez różne czynniki i manifestować się w różny sposób, w zależności od przyczyny i stopnia zaawansowania deformacji. Wbrew pozorom, nie jest to jedynie problem estetyczny – zaniedbanie zaburzeń postawy w młodym wieku może mieć poważne konsekwencje wraz ze wzrostem i rozwojem.

U dzieci kifoza pojawia się najczęściej na skutek krzywicy – choroby zaburzającej prawidłowy wzrost kości i powodującej ich zniekształcenia. Powstaje w wyniku zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej oraz niedoboru witaminy D u maluchów miedzy 3. miesiącem a 2. rokiem życia. Nadmierna kifoza w odcinku piersiowym może być też wynikiem powtarzającej się, nieprawidłowej postawy ciała, zwłaszcza gdy dziecko utrzymuje zgarbioną pozycję podczas siedzenia przy komputerze, w szkole czy zbyt długo nosi ciężki plecak.

Kręgosłup małego, rosnącego dziecka jest bardzo plastyczny i podatny na wszelkiego rodzaju skrzywienia. Dlatego warto pamiętać, że w przypadku zaobserwowania jakichkolwiek niepokojących objawów lub podejrzenia obecności kifozy u dziecka zaleca się jak najszybsze skonsultowanie się z lekarzem pediatrą lub ortopedą. Wczesne rozpoznanie i podjęcie odpowiedniego leczenia są kluczowe dla minimalizacji skutków zdrowotnych wynikających z deformacji kręgosłupa.

Diagnostyka i leczenie kifozy

Diagnostyka i leczenie kifozy

Diagnostyką i leczeniem wad postawy – w tym patologicznej kifozy – u dorosłych zajmuje się ortopedia, zaś u dzieci – ortopedia dziecięca. Specjalista przeprowadza u pacjenta badanie wzrokowe i palpacyjne na całej długości kręgosłupa, a jego diagnozę potwierdza badanie RTG. Leczenie kifozy obejmuje przede wszystkim dobrane do wieku pacjenta oraz stopnia zaawansowania zmian ćwiczenia korekcyjne na kręgosłup. U młodszych pacjentów stosuje się specjalne szelki ortopedyczne, pomagające w utrzymaniu prawidłowej postawy. Zalecane jest również spanie na twardym materacu. Jeśli wadzie towarzyszą dolegliwości bólowe, lekarz może przepisać środki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Wysoką skuteczność w leczeniu kifozy mają także masaże. Jeżeli wada jest skutkiem urazów kręgosłupa lub ma związek z chorobą nowotworową, konieczne może się jednak okazać leczenie operacyjne.

Przykładowe ćwiczenia na kifozę

Przykładowe ćwiczenia na kifozę

Ćwiczenia korekcyjne na kifozę można wykonywać zarówno podczas specjalistycznych zajęć prowadzonych pod okiem fizjoterapeuty, jak i samodzielnie w domu – wystarczy jedynie opanować podstawy!

• W pozycji leżenia na brzuchu należy podłożyć pod klatkę piersiową zwinięty koc. W rękach trzyma się gumę – należy ją przełożyć za głowę w taki sposób, by doszło do ściągnięcia łopatek.
• Z klęku podpartego należy, bez odrywania rąk od podłoża, przejść do tzw. siadu japońskiego i poprzez ruch rąk do przodu pogłębić wyprost kręgosłupa w odcinku piersiowym.
• W siadzie klęcznym należy podnieść trzymany w rękach kij na wysokość klatki piersiowej, a następnie, prostując ręce, przełożyć go za głowę tak, aby pozostał w linii barków.

Nadmiernej kifozy można się pozbyć – w tym celu należy się jednak zgłosić się do specjalisty i podjąć odpowiednie leczenie.