Nerwobóle – rodzaje, przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Ból jest dolegliwością subiektywną – każdy z nas odczuwa go inaczej, chociaż w jego klasyfikacji dostrzega się pewne podobieństwa. Cechą wspólną różnego rodzaju dolegliwości jest też ich przyczyna. Nerwobóle są rodzajem odczuć spowodowanych przez uszkodzenie obwodowego lub ośrodkowego układu nerwowego. Zwykle ból ten pojawia się nagle. Dowiedz się więcej na ten temat! 

Nerwobóle – czym jest ten rodzaj dolegliwości? 

Nerwobóle – czym jest ten rodzaj dolegliwości?

Nerwoból – zgodnie z nazwą ból nerwów – bywa określany także jako neuralgia, czy też ból neuropatyczny. Dolegliwość taka wywodzi się z uszkodzenia zakończeń nerwowych (elementu obwodowego układu nerwowego) lub elementów układu ośrodkowego.

Przybliżając istotę powstawania bólu, różnego rodzaju dolegliwości spowodowane są wysyłaniem sygnałów bólowych z różnych części ciała do mózgu. Impulsy takie powstają w wyniku drażnienia zakończeń nerwowych, stanowiących bezmielinowe (pozbawione otoczki tłuszczowej) receptory bólowe. Zakończenia nerwowe są drażnione przez różnego rodzaju substancje chemiczne (neurotransmitery), które organizm wytwarza w odpowiedzi na kontakt z bodźcem bólowym. Kolejno sygnał przechodzi przez rdzeń kręgowy i ostatecznie jest transmitowany do pnia mózgu, wzgórza i kory mózgowej. Dopiero gdy bodziec dotrze do kory, zostajemy uświadomieni o występowaniu bólu i związanym z nim zagrożeniu. Wcześniej jednak, na etapie docierania do rdzenia kręgowego, występują różnego rodzaju odruchy, które stanowią mimowolną reakcję obronną.

Drogę taką przechodzą wszystkie bodźce odpowiedzialne za ból. Jeśli więc dojdzie do urazu, oparzenia, złamania, infekcji czy jakiejkolwiek innej nieprawidłowości – powstaje ból. W takich przypadkach bodźce są jedynie przekazywane przez zakończenia nerwowe. Natomiast nerwoból spowodowany jest bezpośrednio uszkodzeniem zakończenia nerwowego lub innego elementu układu nerwowego biorącego udział w przekazywaniu, przetwarzaniu lub odbieraniu sygnałów.

Jakich części ciała dotyczy neuralgia? 

Jakich części ciała dotyczy neuralgia?

Zakończenia nerwowe znajdują się w całym ciele. To jeden z najistotniejszych elementów obronnych organizmu, jak i pozwalających człowiekowi na wszelkie odczucia, także pozytywne. Można więc wymienić zaledwie przykłady umiejscowienia tego rodzaju bólu. Najczęściej spotykane rodzaje nerwobóli dotyczą partii ciała, charakteryzujących się najsilniejszym unerwieniem. Są to więc głównie:

• Nerwoból pleców – to bardzo częste dolegliwości, wynikające z zaburzeń w obrębie kręgosłupa. W części przypadków za neuralgię pleców odpowiada półpasiec, częściej jednak inne schorzenia degeneracyjne.
• Nerwoból klatki piersiowej (nerwu międzyżebrowego) – odczuwany jest jako ból rdzenia kręgowego tuż poniżej żeber, zwykle nasilający się nawet podczas głębszego wdechu powietrza.
• Neuralgia nerwu trójdzielnego (nerwoból twarzy) – zwykle występuje po jednej stronie twarzy. Ponieważ nerw czaszkowy odpowiada za czucie w obrębie twarzy, neuralgia trójdzielna może powodować drętwienie. Dolegliwości takich nie należy mylić ze zwykłym bólem głowy.
• Neuralgia nerwu językowo-gardłowego – obejmuje okolice ucha, języka i gardła. Objawy bywają mylone z chorobami ucha, gardła i układu stomatologicznego.
• Bóle ramienia – wynikają z zaburzeń w obrębie nerwów obręczy barkowej i ramienia, mogą promieniować do całej kończyny górnej, najczęściej po jednej stronie ciała.

Co może wywołać silny ból neuropatyczny? 

Co może wywołać silny ból neuropatyczny?

Uszkodzony nerw staje się wyjątkowo wrażliwy. Ból może więc zostać zainicjowany już przez minimalne drażnienie punktów spustowych (trigger points). Są to określone obszary ciała bezpośrednio sąsiadujące z danym nerwem. Niekiedy nie potrzeba ucisku czy uderzenia, aby odczuć silny ból. Wystarczyć może delikatny dotyk, a nawet podmuch wiatru.

Objawy nerwobólu najczęściej odczuwane przez pacjentów 

Objawy nerwobólu najczęściej odczuwane przez pacjentów

Intensywność odczuwanych dolegliwości zależy od indywidualnego progu bólu pacjenta. Obawy nerwobólu są więc określane na wiele sposobów. Ból nerwów charakteryzowany jest jako:

• napadowy,
• bardzo silny,
• piekący,
• rwący,
• promieniujący,
• przeszywający,
• pulsujący.

Neuralgia może pojawiać się nagle, ale często też przyjmuje charakter przewlekły. Co ciekawe, najczęściej pomimo ustąpienia czynnika wyzwalającego, ból w miejscu danego nerwu zwykle utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, a nawet może dochodzić do jego nasilenia. Odstępy pomiędzy napadami są różne. Zwykle ból pojawia się powierzchownie – w miejscu występowania wspomnianych punktów spustowych, natomiast rzadziej określany jest jako głęboki.

Ponadto nerwoból może objawiać się w różny sposób w zależności od określonej części ciała. Przykładowo neuralgia międzyżebrowa może powodować kłucie w okolicy serca, natomiast zaburzenia w obrębie barku mrowienie palców. Do możliwych objawów zalicza się także zaburzenia czucia, nadwrażliwość na dotyk, a nawet niedowład mięśni. Jeśli ból zlokalizowany jest w obrębie kończyn, może odpowiadać także za ograniczenie ruchomości i utrudniać wykonywanie codziennych czynności.

Co może odpowiadać za uszkodzenie nerwów? Możliwe przyczyny nerwobóli 

Co może odpowiadać za uszkodzenie nerwów? Możliwe przyczyny nerwobóli

Za nieprawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, a ściślej niewłaściwe wysyłanie bodźców bólowych przez zakończenia nerwowe do mózgu w następstwie uszkodzeń, mogą odpowiadać podrażnienia mechaniczne, choroby ogólnoustrojowe oraz infekcyjne. Jako możliwe przyczyny neuralgii wymienia się m.in.:

• urazy, np. po wypadkach;
• uszkodzenia po zabiegach chirurgicznych i operacjach;
• obrzęk tkanek;
• stan zapalny w obrębie nerwów;
• półpasiec – choroba infekcyjna wywoływana przez wirusa ospy wietrznej;
• zmiany nowotworowe;
• uszkodzenia zakończeń nerwowych przez substancje toksyczne;
• niedobory witamin z grupy B;
• choroby, głównie metaboliczne i autoimmunologiczne, takie jak np. cukrzyca, toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów, a także niedoczynność tarczycy;
• schorzenia kręgosłupa, np. dyskopatia;
• wady postawy;
• zakażenie wirusem HIV.

Ryzyko wystąpienia neuralgii wzrasta również u osób cierpiących na schorzenia psychiczne, a także żyjących w ciągłym stresie. Także przyjmowanie niektórych leków zwiększa ryzyko tej przypadłości. Niekiedy natomiast ból neuropatyczny ma charakter samoistny i nie udaje się ustalić jego źródła.

Kiedy przy dolegliwościach bólowych warto udać się do specjalisty? 

Kiedy przy dolegliwościach bólowych warto udać się do specjalisty?

Podejrzewając jakikolwiek rodzaj neuralgii, warto udać się do lekarza. Zarówno bóle o charakterze sporadycznym, jak i przewlekłym powinny być diagnozowane. W pierwszej kolejności warto zdecydować się na kontakt z internistą. Lekarz pierwszej pomocy zadecyduje o dalszym postępowaniu.

Jak rozpoznaje się nerwobóle? Metody diagnostyczne 

Jak rozpoznaje się nerwobóle? Metody diagnostyczne

Bardzo ważny przed postawieniem diagnozy jest wywiad z pacjentem. Lekarz musi zapoznać się jego historią medyczną. Na tej podstawie wstępnie ustalany jest charakter bólu oraz jego możliwe przyczyny. Natomiast w celu rozpoznania najczęstszych przyczyn schorzenia pomocne bywają również badania laboratoryjne i obrazowe, np. rezonans magnetyczny, USG, RTG. Za pomocą metod takich można też wykluczyć inne jednostki chorobowe.

Na czym polega leczenie neuralgii? 

Na czym polega leczenie neuralgii?

Nerwoból może wynikać ze zmian różnego charakteru, dlatego postępowanie zawsze ustala się indywidualnie. W przypadku rozpoznania przyczyny oczywiście podstawą jest opanowanie danego schorzenia i wykluczenie działania bodźca odpowiedzialnego za ból. Natomiast w celu redukcji dolegliwości lekarz może zalecić przyjmowanie leków przeciwbólowych, np. z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, leków przeciwdepresyjnych lub przeciwpadaczkowych (np. karbamazepina). W części przypadków zastosowanie znajduje leczenie chirurgiczne, polegające na unieszkodliwieniu nerwu zlokalizowanego w obrębie miejsca występowania bólu.

Często ważnym elementem leczenia nerwobólu jest fizjoterapia. Skuteczne okazują się m.in. zabiegi akupunktury, masaże, zabiegi z prądami TENS czy użyciem promieniowania podczerwonego. Metody oparte na wykorzystaniu naturalnych zjawisk fizycznych pozwalają ograniczyć ilość przyjmowanych środków przeciwbólowych i poprawić jakość życia pacjenta z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi.